Medeniyetin Beşiği Mezopotamya’dan Günümüze Ulaşan 12 Buluş

4 min


Günümüzde kullandığımız en önemli araç gereçlerden tükettiğimiz gıda ürünlerine kadar birçok buluşun en önemli ortak özelliği; tarih boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapan Mezopotamya’da ortaya çıkmış olmaları. Ortadoğu’da Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan yer olarak tanımlanan Mezopotamya; güneyde Basra Körfezi, kuzeyde Güneydoğu Toros Dağları, doğuda Zağros Dağları, batıda ise Suriye ve Arabistan çölü ile çevrilmiş durumda. İşte ilk kez “Medeniyetin Beşiği” Mezopotamya’da gerçekleşmiş buluşlar:

1- Yazı

Arkeolojik bulgular gösteriyor ki; bilinen en eski yazı Mezopotamya’da yaşayan Sümerlere ait yazı sistemi. Mısırlıların kullandığı Hiyeroglif yazıdan, Hitit ve Perslerin Çivi yazısına; ilk yazılı reform Urukagina’dan, bilinen en eski kanun Hammurabi kanunlarına kadar yazıya dair birçok ilk, Mezopotamya’da ortaya çıkmış. Bu ilkleri en eski yazılı destan olan Gılgamış Destanı ve Tufan’la ilgili en eski efsaneler takip ediyor. Hal böyle olunca ilk okur-yazar topluluğun Mezopotamya’da oluşması da kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor.

2- Tarım

Tarım faaliyetlerinin Fırat ve Dicle gibi iki nehir arasında kalan Mezopotamya’da ortaya çıkıyor oluşu da şaşırılacak bir durum değil aslında. Özellikle Nil Nehri’nin çevresindeki verimli topraklarda gerçekleşen tarım faaliyetleri, tarım aletlerinin ve tarımsal ürünlerin kalıntılarıyla kanıtlanmakta. Nil Nehri’nin taşma dönemlerinin hesaplanmasıyla son derece sistematik bir tarım yaşamı ortaya çıkıyor.

3- Takvim ve Astronomi

Nil Nehri’nin taşma dönemleri demişken takvimden de bahsetmemek olmaz. Tarımsal hayatı bu taşmalara göre şekillendiren Mısırlıların yanı sıra Sümerler de zamanı 60 dakika olarak hesaplayan ve haftada 7 günlük takvimi bulan ilk uygarlık.
Bu bilgileri yine Mezopotamya’da gerçekleşen Güneş ve Ay tutulmalarına ait ilk hesaplamalar takip ediyor.

4- Din

Birçok kaynağa göre Antik Mezopotamya dini, kayıtları bilinen en eski din. Sümer mitolojisindeki tanrı ve tanrıçalar, sonrasında gelen birçok uygarlığı da etkisi altına almış.

Sümer, Babil ve Asurlularda görülen ziggurat adlı tapınaklar mimari anlamda da büyük önem arz ediyor.

5- Köprü

Konu mimariye gelmişken köprülerle devam edelim. Kemere benzeyen ilk köprüler MÖ 4000’de Mezopotamya’da inşa ediliyor.

Ayrıca köprülerle ilgili en eski yazılı belgelere de Herodotus ile ulaşıyoruz. Herodotus bize MÖ 8.yy’da Babil’de Fırat nehri üzerinde kurulan köprüden bahsediyor.

6- Bira

İnsanoğlunun ürettiği ilk alkollü içecek olan biranın geçmişi de yine Mezopotamya’ya dayanıyor. Arkeolojik çalışmalar MÖ 4000-3500 arasında Mezopotamya’da arpa fermantasyonunun yapıldığına dair veriler sunuyor.

Sümerli bir kadının tesadüfen ıslak unuttuğu bir ekmek parçasının mayalanmasıyla biranın keşfedildiğine dair bilgiler de mevcut.

7- Süt

Sütle ilgili ilk kayıtlara Dicle ve Fırat nehirleri arasında kurulmuş olan Sümerlere ait Ur kentinde rastlıyoruz. Babil kabartmalarında da süt ve süt kesiği temalarının işlenmesi söz konusu. Bütün bunlar gösteriyor ki yaklaşık 5000 yıldır süt içiyoruz.

8- Kent

İlk kentler MÖ 4000’li yıllarda Güney Mezopotamya’da ortaya çıkmış. Etrafı surlarla çevrili olan ve bir tapınağın çevresinde diğer yapıların yer almasıyla şekillenen bu kentler, Sümerler tarafından kurulmuş. Kentlere site adı verilmiş ve Ur, Uruk, Kiş, Lagaş, Larsa gibi kentler ilk kent örnekleri arasında yer almış.

9- Mühür

Kaynaklar bize gösteriyor ki; ilk mühür kullanımı da Mezopotamya’da gerçekleşmiş. Eski Mısır uygarlıklarının kullandığı mühürler genelde değerli taşlardan, metalden ya da kauçuktan yapılmış.

10- Tonoz

Tonoz en basit şekilde tavan örtüsü ya da bir veya birçok kemerin bir araya gelmesiyle oluşan mimari bir öğe olarak tanımlanıyor. Tıpkı kemer gibi tonozun da ilk örneklerine Mezopotamya ve Mısır’da rastlıyoruz.

11- Çömlekçi Çarkı

Çömlekçi çarkı daire biçiminde bir tabladan oluşan, yatay olarak dönen ve killi toprakların işlenmesi amacıyla kullanılan tezgahlara denilmekte. Tarihteki ilk çömlekçi çarkı örneği Uruk döneminde Mezopotamya’da kullanılmış. Bu bilgi çanak çömlek kalıntıları, resim ve yazılarla kanıtlanıyor.

12- Tekerlek

Tekerleğe dair en eski kayıt MÖ 3500’lü yıllarda tekerlekli bir kızağı resmeden Sümer pitogramıyla ortaya çıkmış. Mezopotamya’da gerçekleşen tekerleğin icadı teknoloji ile ilgili bir dönemin başlangıcını temsil ediyor.


Sizin tepkiniz nedir?

Komik Komik
2
Komik
Muhteşem Muhteşem
10
Muhteşem
Acıklı Acıklı
1
Acıklı
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Şoke Şoke
4
Şoke
Tugce Aycin