İran Yeni Dalga Akımı’nın Saygın İsmi: Abbas Kiyarüstemi

5 dakikada okuyabilirsiniz


Yaşamı

İran sinemasının Yeni Dalga Akımı’nın önemli yönetmenleri arasında yer alan Abbas Kiyarüstemi, 1940 yılında Tahran’da dünyaya gelir. Sanatla ilgilenmeye resim çizerek başlar. 18-19 yaşlarına dek resim çizer 18 yaşında Tahran Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesine girer ve resim ve grafik tasarım üzerine eğitim alır. Okurken aynı zamanda trafik polisliği yapar. 1960’larda ressam, tasarımcı ve çizer olarak reklamcılık alanında çalışır, posterler tasarladı ve reklamlar hazırlar. 1962-1966 yılları arasında, İran televizyonu için 150 civarında reklam çeker. 1960’ların sonlarında filmlere jenerik hazırlamaya ve çocuk kitapları için çizerlik yapmaya başlar.

1969’da Parvin Amir Gholi ile evlenir ve bu evlilikten  Ahmad ve Bahman adlarında iki çocuğu olur. 1982’de boşanır. İran’da 1979 yılındaki İslam Devrimi’nden sonra ülkeyi terk eden birçok yönetmenin aksine İran’da kalmayı tercih eder.

Sinema Kariyeri

1970’li Yıllar

Kiyarüstemi, 1969’da İran Yeni Dalgası’nın başladığı sırada, Tahran’daki Çocukların ve Gençlerin Zihinsel Gelişimi Enstitüsü’nde bir film yapımı bölümü kurulmasına yardımcı olur. Bölümün ilk yapımı ve yönetmenin ilk filmi, on iki dakikalık bir kısa film olan Nān o Kūche (Ekmek ve Sokak) olur. 1972’de Zang-e Tafrīh adlı kısa filmi çeker.. Bu süreçte, enstitünün film yapımı bölümü de gelişerek İran’ın en ünlü film stüdyolarından biri haline gelir ve Kiyarüstemi’nin filmlerinin yanı sıra, Davandeh ve Bashu gibi başka başarılı İran filmlerinin de yapımcılığını üstlenir.

1970’lerde İran sinemasındaki Yeni Dalga’nın bir parçası olarak Kiyarüstemi, bireysel film yapımı anlayışını tercih eder. 1973 yılında Tajrobe’den sonra, 1974’te Mossafer adlı filmi çeker. Kiyarüstemi, stilize karmaşıklık, gerçekçilik, gibi özellikleriyle birlikte, fiziksel ve ruhsal yolculuğa olan ilgisiyle de ün kazanmıştır.

Kiyarüstemi, 1975’te Man ham Mitoumam ve Dow Rahehal Baraye yek Massaleh adında iki kısa film yönetir. 1976 yılında önce Rang-ha, daha sonra Lebāsī Barā-ye Arūsīyi çeker.

Yönetmenin ilk uzun metrajlı filmi,1977 yılında çektiği, 112 dakikalık Gozāresh’tir. 1979’da ise, yapımcılığını da üstlendiği Ghazieh-e Shekl-e Aval ve Ghazieh-e Shekl-e Dou Wom adlı filmleri çeker.

1980’li Yıllar

1983’te Hamshahri adlı filmi çeken Kiyarüstemi’nin ünü İran sınırları aşar.

Arkadaşımın Evi Nerede (1987), Yaşam Sürüyor (1992) ve Zeytin Ağaçları Altında (1994) filmlerine imza atar. Bu 3 fim Kuzey İran’daki Köker köyünde geçtiğinden, Köker Üçlemesi olarak adlandırılır. Üç film de, 50 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği 1990 İran depremi çevresinde geçer. Yaşam, ölüm, değişim ve devamlılık, bu filmleri birbirine bağlayan ortak temalardır. Üçleme, 1990’larda önce Fransa, ardından Hollanda, İsveç, Almanya ve Finlandiya gibi ülkelerde başarılı olur. Kiyarüstemi ise, bu filmlerin bir üçleme oluşturmadığı ancak, Ve Yaşam Sürüyor ile Zeytin Ağaçları Altında’nın, 1997 yapımı Kirazın Tadı ile bir üçleme oluşturabileceği görüşündedir. Böyle düşünmesinin nedeninin ise, bu üç filmin “yaşamın değeri” temasına sahip olmasıdır.

Kiyarüstemi, 1987’de İbrahim Forouzesh’in yönettiği Kelid adlı filmi yazar ve kurgusunu yapar. 1989 yılında, Mashgh-e Shab adlı filmi yönetir.

1990’lı Yıllar

Kiyarüstemi, 1990 yılında gerçek bir öyküden yola çıkarak, Yakın Plan’ı yönetir. Film, Quentin Tarantino, Martin Scorsese, Werner Herzog gibi ünlü yönetmenlerce övülür ve Avrupa’da gösterilir.

Kiyarüstemi, 1992 Ve Yaşam Sürüyor’u çeker ve profesyonel sinema yaşamının ilk ödülü olan Roberto Rossellini Ödülü’nü, bu filmle aldı. Köker Üçlemesinin üçüncü filmi sayılan Zeytin Ağaçları Altında (1994) ise, Ve Yaşam Sürüyorun geri plandaki sahnelerinden birinin çekim öyküsünü konu alır.

Zeytin Ağaçları Altında, 1995’te Miramax tarafından ABD’de ticari gösterime sokulur.

Daha sonra yönetmen, eski asistanı Cafer Panahi’nin, Safar (Yolculuk) ve Badkonake Sefid (Beyaz Balon, 1995) adlı filmlerinin senaryolarını yazar. 1995-1996 yıllarında 40 yönetmenin ortak projesi olan Lumière et Cie için çalışır.

1997’de, Kirazın Tadı adlı filmiyle, Cannes Film Festivalinde Altın Palmiye ödülünün kazanır

Kiyarüstemi, 1999 yılında, Rüzgar Bizi Sürükleyecek filmiyle, Venedik Uluslararası Film Festivalinde Büyük Jüri Ödülü’nü alır.

2000’li Yıllar

Kiyarüstemi, 2001 yılında asistanı Seifollah Samadian ile birlikte Ugandalı yetimlere destek programlarıyla ilgili bir belgesel çekmek amacıyla, Uganda’nın başkenti Kampala’ya gider. Burada 10 gün kalır ve ABC Africa adlı belgeseli çeker.

Kiyarüstemi, 2002 yılında, “10” adlı filmini yönetir ve bu film The New York Times yazarı A. O. Scott başta olmak üzere birçok profesyonel sinema yazarından övgü alır.

2003 yılında diyalog ve karakterizasyon içermeyen şiirsel filmi Panj’ı, DV el kamerasıyla, Hazar Denizi kıyılarında çeker.

Yönetmen, 2004’te 10 on Ten adlı, film yapımı üzerine 10 dersten oluşan belgesel filmi yönetir. Kiyarüstemi, film boyunca, önceki fimlerini çektiği mekanlarda arabayla dolaşırken görülür. Film, arabanın içine sabitlenmiş bir kamerayla dijital olarak çekilir. Bu çekim tarzı, yönetmenin Kirazın Tadı ve 10 filmlerini akla getirir.

2005 ve 2006’da, kendi ilham kaynaklarını göz önünde tutarak, şiirsel gözlemlerlerle sade siyah-beyaz fotoğrafları, müziği ve politik açıdan provoke edici finali birleştirdiği ve doğa manzaralarının gücünü yansıttığı 32 dakikalık belgesel The Roads of Kiarostami’yi çeker.

2005 yılında İngiliz yönetmen Ken Loach ve İtalyan yönetmen Ermanno Olmi ile birlikte Tickets adlı filmi yönetir ve bu filmde, toplu taşıma araçlarındaki insanlar ile günlük sokak hayatı anlatır.

2008 yılında Toscana’da çektiği ve başrolünde Fransız oyuncular Juliette Binoche ile William Shimell’in oynadığı Aslı Gibidir, Kiyarüstemi’nin şimdilik son filmidir.

Usta yönetmen Kiyarüstemi, 4 Temmuz 2016’da Paris’te hayata gözlerini yumar.

Filmografi

1970’ler

1970- Ekmek ve Sokak (Nān o Kūche)

1972- Teneffüs (Zang-e Tafrīh)

1973- Deneyim (Tajrobe)

1974- Muzaffer (Mossafer)

1975- Bir Problem İçin İki Çözüm (Dow Rahehal Baraye yek Massaleh)

1976- Renkler (Rang-ha)

1976- Düğün Elbisesi (Lebāsī Barā-ye Arūsī)

1977-   How to Make Use of Leisure Time: Painting (Az Oghat-e Faraghat-e Khod Chegouneh Estefadeh Konim)

1977- Rapor (Gozāresh)

1977- Tribute to the Teachers (Bozorgdasht-e mo’Allem)

1978- Solution (Rah-e Hal)

1979- Birinci Olay, İkinci Olay (Ghazieh-e Shekl-e Aval, Ghazieh-e Shekl-e Dou Wom)

1980’ler

1980- Dental Hygiene (Behdasht-e Dandan)

1981- Orderly or Disorderly  (Be Tartib Ya Bedun-e Tartib)

1982-   Koro    (Hamsarayan)

1983-   Hemşehri (Hamshahri)

1983-   Diş ağrısı (Dandan Dard)

1984-   Birinci Sınıflar (Avaliha)

1987-   Arkadaşımın Evi Nerede?      (Khane-ye doust kodjast?)

1987 Anahtar  (Kelid)

1989-   Ev Ödevi (Mashgh-e Shab)

1990’lar

1990-   Yakın Plan                  .

1991-   Ve Yaşam Sürüyor     (Zendegi va digar hich)

1993-   Journey to the Landof the Traveller  (Safari be Diare Mosafer, Oğlu Bahman Kiyarüstemi’nin yönettiği film. Yalnızca yapımcılığını üstlenir)

1994-   Zeytin Ağaçları Altında (Zire darakhatan zeyton)

1994- The Journe (Safar, senaryosunu yazar)

1995    The White Balloon     (Badkonake sefid, Cafer Panahi’nin filmi. Yalnızca senaryosunu yazar)

1995- A propos de Nice, la süite (“Reperages” bölümü)

1996-   Lumiere and Company (“Dinner for One” bölümü)

1997-   Işığın Doğuşu

1997- Kirazın Tadı (Ta’m-e gilass)

1999- Rüzgar Bizi Sürükleyecek (Bād mā rā khāhad bord)

1999- Willow and Wind (Yalnızca senaryosunu yazar)

2000’ler

2001-   ABC Africa

2002-   “10” (Dah)

2002- The Deserted Station   (Yalnızca öyküsünü yazar)

2003-   Crimson Gold Talaye Sorkh   (Cafer Panahi’nin filmi. Yalnızca senaryosunu yazar)

2003- Beş       (Panj)

2003- Ten Minutes Older

2004-   10 on Ten

2005-   The Roads of Kiarostami

2005- Tickets  (Ken Loach ve Ermanno Olmi ile ortak çeker. İkinci bölüm kendisine aittir.)

2007-   Kojast jaye residan

2007- Chacun son cinema      (“Where is my Romeo?” bölümü)

2008-   Aslı Gibidir (Roonevesht barabar asl ast)

 

Paylaş:

Yorum Yap

Sizin tepkiniz nedir?

Komik Komik
0
Komik
Muhteşem Muhteşem
0
Muhteşem
Acıklı Acıklı
0
Acıklı
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Şoke Şoke
0
Şoke
Can Birkan