Araştırmacılara Göre Sadece 4 Tip Facebook Kullanıcısı Var. Sen Hangisisin?

7 dakikada okuyabilirsiniz


Facebook’u kullanan hemen herkesin bildiği bir gerçek var; şirket hepimizi eşit görüyor. Peki, ne açıdan? Ona göre biz pazarlanabilir veri yığınıyız. Facebook her ne kadar bizi tek tip algılasa da bizim için bu devasa sosyal iletişim ağı tek bir şeyden çok daha fazlası. Mesela bazılarımız Facebook’u çok samimi olmayan arkadaşlarımızı takip etmek için kullanıyoruz, bazılarımız yaratıcı çalışmalarını ya da kelimenin tam anlamıyla tatlı ayak tırnaklarını tanıtmak için. Bununla beraber bazıları da Facebook’u pasif bir araç olarak görüyor. Tanıdıkları ya da tanımadıkları herkesin ama herkesin başrolde olduğu bir televizyon kanalı gibi.

facebook kullanıcı tipleri

International Journal of Virtual Communities and Social Networking adlı yayındaki bir çalışma, Facebook’un, farklı kullanıcı gruplarının kullanım deneyimlerini çok farklı şekilde yorumlaması olarak adlandırılan Rashomon etkisine sahip olduğunu tespit etti. Bununla beraber, araştırmacılar Facebook kullanıcılarını kolaylıkla sınıflayabildikleri 4 ana tür buldular: “ilişki kurucular”, “vitrinlere bakanlar”, “şehir çığırtkanları” ve “selfieciler”

facebook kullanıcı tipleri

Araştırmanın sahibi Brigham Young Üniversitesi İletişim Fakültesi’ndeki akademisyenler, bu dört kategorinin, deneklerden 48 ifadeden oluşan bir listeyi cevaplamalarını isteyen bir anketten ortaya çıktığını söylüyor.  Bu ifadeler “Facebook bir stres kaynağı ve bu benim moralimi bozuyor” ve “Facebook insanlardan yardım istemek ya da ihtiyaç duyduğum bir şeyi istemek için hızlı bir yol” gibi cümleleri içeriyor. Katılımcımlar her ifadeyi “en çok benim gibi” den “en az benim gibi”ye kadar varan ölçeklerde derecelendirdi. Ve sonrasında bu konuda ekstra bilgiler edinen ve niteliksel bilgilere sahip olan araştırmacılar bu katılımcılarla birebir görüşme yaptı.

facebook kullanıcı tipleri

Aslında, sadece 47 kişi bu çalışmaya dâhil oldu fakat araştırmacıların iddiasına göre tasnif, istatistik ve faktör analizi kullanarak öznel konularda farklı perspektifleri araştırabilen bir yaklaşım olan Q metodolojisini kullandıklarından, bu küçük örneklem bile yekpare bir resim verme açısından yeterli oldu.

facebook kullanıcı tipleri

Aşağıdaki bahsedilen ana kategorileri okurken, kendinizi bir kategoriden daha fazlasına ait gibi hissedebilirsiniz. Yazarlar bizlerin kolayca sınıflandırılmadığımızı kabul ediyor fakat kendimizi çoğunlukla tek bir kategoriye ait şekilde görmemizin daha olası olduğunu söylüyorlar. Yani en azından Amerikalı genç yetişkinler arasında; bu çalışma sadece 18- 32 yaşları arasındaki Amerikalıları kapsıyor. Bu nedenle küresel nüfus ve daha yaşlı demografik veriler başka kategoriler içerebilir.  Ayrıca birinin Facebook ile ilgili tutumları ve online davranışları hayatı boyunca değişebilir.

Şimdi, araştırmada ortaya çıkarılan kategorilerden hangisine daha yakın olduğunuza bir göz atın.

1. İlişki Kurucular

Bu topluluk Facebook’u daha çok insanların bir zamanlar gerçek posta ve sabit telefonları kullandığı şekilde kullanıyor. Nedenleri ise aile ve arkadaşları ile mevcut ilişkilerini güçlendirmek. Aslında Facebook, BYU İletişim Enstitüsü Dekan Yardımcısı ve Reklam profesörü Tom Robinson’a göre onların çevrimdışı hayatlarının bir uzantısı. İlişki kurucuların belirttiği örnek bir ifade ise şu şekilde: “Facebook aileme sevgimi ifade etmemde bana yardımcı oluyor ve ailemin de bana sevgisini ifade etmesini sağlıyor.”

facebook kullanıcı tipleri

Araştırmacılara göre, bu grup Facebook’un arkadaşların ve ailelerin arasında bilginin özgürce aktarıldığı ve kişisel hikayelerin anlatıldığı mini bir merkez olarak görüyor. Ve onun açık ve sanal bir sosyal topluluk olduğunu dikkate almıyor. Görüşme sırasında, bu kategoriye giren bir kişi, ailesini aramadığını bu yüzden Facebook’un “merhaba” demek ve biraz sevgi paylaşmak için kolay bir yol olduğunu söyledi.

facebook kullanıcı tipleri

İlişki kurucular aynı zamanda resim ve video konusunda güçlü birer izleyici ve paylaşımcı olmaya eğilimliler. Bu gruptakiler genelde diğerlerinin paylaştığı görüntü ve güncellemeler hakkında yorum yapıyor ve sohbetle meşgul oluyor.

2. Vitrinlere Bakanlar

Facebook’ta olmanın toplumsal bir zorunluluk olduğu hissi ile hareket eden “vitrinlere bakanlar” grubu, Facebook’u modern hayatın kaçınılmaz bir parçası olarak görüyor. Fakat bu gruptakiler çok nadiren kişisel bilgilerini açığa vuruyor, fotoğraf paylaşıyor ya da durum güncelliyor. Ne de çok fazla beğeni ya da yorum yapıyor.

facebook kullanıcı tipleri

Çalışmanın yazarlarından biri olan, aynı zamanda araştırma yöntemleri uzmanı ve BYU’de iletişim fakültesi lisans sorumlusu olan Clark Callahan, Facebook’ta vitrinlere bakmayı normal hayatlarında insanları zaten izleyenlerin sosyal medyada da bunu yapması olarak tanımlıyor. Bu gruptaki erkekler ve kadınlar “Facebook’ta âşık olduğum birisinin profiline rahatça bakabiliyorum ve onların ilgi alanlarıyla ilişki durumlarını öğrenebiliyorum” ya da “İnsanlarla irtibat halinde kalmak için Facebook’u kullanmak zorundayım” gibi ifadelerle belirlendi.

facebook kullanıcı tipleri

“Vitrinlere Bakanlar” grubundan bir kişi araştırmacılara “Hayatımı Facebook’un dışında yaşamayı tercih ediyorum” dedi. Bir diğeri Facebook’un kendisiyle ilgili, günlük hayatıyla ilgili ya da cumartesi günü ne yaptığıyla ilgili paylaşım yapacağı bir yer olmadığını, “Çünkü beni tanımak isteyen insanlar bütün bunları zaten benimle birlikte yapıyor olur” sözleriyle ifade etti.

3. Şehir Çığırtkanları

Bunlar Facebook’u bir ahkam kesme yeri olarak gören amatör ya da profesyonel gazeteciler, aktivistler ve etkinlik organizatörleridir. İlişki kuruculardan farklı olarak, sanal dünyaları gerçek hayatlarına benzemez. Geniş bir yelpazede, kendilerine yakın ve uzak kişilerle paylaşmak zorunda hissettikleri bilgileri yayınlayabilirler ancak bu konuda bir takip derdinde olmazlar. En azından online bir takip. BYU’de bir gazetecilik profesörü olan ve çalışmanın yazarlarında Kris Boyle, konuyla ilgili olarak, “Bu gruptakiler bazen paylaştıkları şeyi birisinin beğenip beğenmediğine bile dikkat etmezler” diyor.

Bu grubun üyeleri genellikle önemli konular hakkında tehlike çanlarını çalar ve en güncel bilgi ve resimleri paylaşır. Bu kişiler Facebook’u da bunu yapabilmek adına bir araç olarak görürler.

facebook kullanıcı tipleri

Onlardan sadece kişisel bilgilerini paylaşmalarını istemeyin. Önemli olaylarla ilgili sürekli paylaşımlar (ister gerçek ister uydurma haber olsun) yapmalarına ve insanları etkinliklere davet etmelerine rağmen (ister protesto ister kilise brunch’ı olsun) şehir çığırtkanları, Facebook aktivitelerinde kişisel bilgilerini çok az ortaya koyma eğilimindedir.

Paylaşma ve etkileşim yapmadaki tereddütleri tanıdıklarına ilgi göstermedikleri anlamına gelmez. Bir şehir çığırtkanı araştırmacılara “Ailemle Facebook üzerinden konuşmam” diyor ve ekliyor: “Onlar bundan daha önemli.”

Çoğu şehir çığırtkanı birisiyle gerçek bir diyalog için telefon, yazı ya da direkt mesajı tercih ediyor.

facebook kullanıcı tipleri

4. Selfieciler

Son grup olan selfieciler, hepimizin çok yakından tanıdığı bir kategori. Bilindiği gibi onlar bu tarzdan hoşlanıyor. Onların Facebook’u kullanma tarzından ortaya çıkan sorunlarla ilgili binlerce makale yazıldı ve bu konu y kuşağı narsistliği efsanesine de katkıda bulundu.

Çalışmanın arkasında bulunan araştırmacıların söylediğine göre; “Selfieciler” Facebook’u “İlişki Kurucular” grubuyla aynı şekilde düzenli olarak kullanıyor -fotoğraf, video ya da durum güncellemesi paylaşıyor- fakat onlar öncelikle kendilerine dikkat çekmek için bunu yapıyor.

facebook kullanıcı tipleri

Beğeniler ve yorumlar tarafından gaza gelen ve onaylandıklarını hisseden, selfieciler, “Ne kadar çok beğeni bildirimi alırsam, akranlarım tarafından o kadar çok onaylandığımı hissediyorum” ifadesi üzerinde anlaşıyorlar.

Çalışma dâhilinde konuşulan bir selfieci, “Bir resim çekip onu telefonumda bırakırsam o hiçbir iş yapmıyor ve yararsız oluyor ancak o resmi bir kez Facebook’ta paylaştığımda, bu bir şeyler yaptığımı gösteriyor” dedi.

Boyle, Selfiecilerin kendileriyle ilgili Facebook’ta online olarak sundukları şeylerin doğruluğunu daha az umursadıklarının bulunmasına rağmen, bu eğilimin her kategoride olabileceğini söylüyor. Boyle, “Hatta ilişki kurucular Facebook’ta birisiyle sevgi dolu bir ilişki yaşıyormuş gibi gözükebilirler ama bir araya geldiklerinde farklı bir hikâye olabilir” diyor.

facebook kullanıcı tipleri

Şehir çığırtkanları arasında bilgisayar, gerçek hayatta duygularını paylaşma konusunda rahat hissetmeyenler için güvenli bir alan oluşturabilir.

Boyle, online etkileşimin çekiciliğinin, insanların kendilerini daha iyi ya da daha farklı gösterebilme gücü olduğunu söylüyor.

Kaynak: Quartz Media

“8 Maddede Ceyhun Yılmaz ile Sosyal Medya Nasıl Kullanılmaz?” adlı içeriğimize ulaşmak için TIKLAYINIZ…

Paylaş:

Yorum Yap

Sizin tepkiniz nedir?

Komik Komik
2
Komik
Muhteşem Muhteşem
14
Muhteşem
Acıklı Acıklı
0
Acıklı
Kızgın Kızgın
0
Kızgın
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Şoke Şoke
6
Şoke